Lojistik & Ticaret Sözlüğü
Aranabilir referansDış ticaret ve lojistikte sık geçen terimlerin kısa açıklamaları. Ara ya da kategoriye göre süz.
Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinin serbest dolaşımda olduğunu gösteren dolaşım belgesi; gümrük vergisi muafiyeti sağlar.
Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü — güvenilir firmalara hızlandırılmış/kolaylaştırılmış gümrük imkânı.
Letter of Credit — bankanın, şartlar yerine geldiğinde satıcıya ödeme garantisi verdiği en güvenli ödeme yöntemi.
Gümrük gözetimindeki eşyanın vergileri ödenmeden depolandığı yer (gümrük antreposu).
Transit beyanına sistem tarafından verilen tekil referans numarası (Master Reference Number/MRN ile birlikte hareketi izler).
Eşyanın depo/antrepoda bekleme/saklama ücreti.
Eşyanın geçici ithalat/ihracatında gümrük vergisi ve teminat olmadan geçişini sağlayan uluslararası gümrük belgesi (numune, fuar, ekipman).
Air Waybill — havayolu taşıma senedi (kıymetli evrak değildir, ciro edilemez).
Uluslararası karayolu taşıma senedi; gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki sözleşmeyi ve malın teslim alındığını kanıtlar.
Packing List — koli/palet adedi, brüt-net ağırlık, ebat ve içerik dökümü; yükleme ve gümrük kontrolünde kullanılır.
İhraç edilecek ürünün üretiminde kullanılan girdilerin vergi muafiyeti/iadesiyle ithal edilmesini sağlayan rejim.
Demurrage — konteynerin limanda/terminalde serbest süreyi aşan bekleme cezası (boş iade gecikmesi).
Konteynerin liman dışında (alıcıda) serbest süreyi aşan kullanım cezası.
Çekiciye bağlanan yarı römork (tenteli, frigo, lowbed vb.).
AB'de gümrük işlemlerinde kullanılan tekil ekonomik operatör kayıt ve kimlik numarası.
Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi — mikro ihracatta (posta/hızlı kargo) kullanılan basitleştirilmiş elektronik beyan.
Pan-Avrupa-Akdeniz çapraz menşe kümülasyonu gerektiren hatlar için kullanılan menşe belgesi.
Tercihli menşe ispat belgesi; serbest ticaret anlaşmalı ülkelerde indirimli/sıfır gümrük vergisi sağlar (tarım ürünleri ve PAAMK hatları).
Full Container Load — tek yükleyiciye ait komple konteyner.
Forwarder's Certificate of Receipt — taşıyıcının/forwarder'ın malı teslim aldığını gösteren belge.
Taşıma işleri organizatörü — yük sahibi adına taşıma, gümrük ve lojistiği organize eden aracı.
Eşyanın belirli süreyle, vergileri askıda, geri çıkarılmak üzere ithali (fuar, test, ATA karnesi vb.).
Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu — eşyanın uluslararası sınıflandırma kodu (Armonize Sistem). Vergi oranı ve kısıtlar bu koda bağlıdır.
Gümrük işlemlerini yük sahibi adına yürüten yetkili meslek mensubu.
Aynı yük ünitesinin (konteyner/dorse) birden çok taşıma türüyle (kara-deniz-demir) elleçlenmeden taşınması.
Bill of Lading — deniz taşımasında malın teslim alındığını gösteren, kıymetli evrak niteliğinde taşıma senedi.
Less than Container Load — birden çok yükleyicinin parsiyel olarak paylaştığı konteyner.
Open Account — malın alıcıya teslimi sonrası ödeme; satıcı açısından en riskli yöntem.
Bir taşıttaki tüm yüklerin dökümünü gösteren liste.
İç yüksekliği artırılmış (≈3 m) tenteli dorse; daha fazla hacim (≈100 m³).
Malın hangi ülkede üretildiğini gösteren (tercihsiz) menşe belgesi; oda onaylı.
Taşıma ücreti (freight).
Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi — transit beyanlarının elektronik yönetildiği AB/ortak transit sistemi.
Delivery Order — konşimento karşılığı verilen, malın limandan/antrepodan teslim alınmasını sağlayan teslim emri.
Eşyanın gümrüğe sunulmasından önce verilen, taşıta/yüke dair ön bildirim.
Cash in Advance — mal sevkinden önce ödeme; alıcı açısından en riskli yöntem.
Satış öncesi düzenlenen, bağlayıcı olmayan teklif/ön fatura; akreditif ve sipariş için temel alınır.
Soğutmalı (frigorifik) konteyner/araç — ısı kontrollü yük.
Roll-on/Roll-off — tekerlekli araçların gemiye sürülerek yüklendiği taşıma.
Gümrük işlemleri tamamlanmış, ülke/birlik içinde serbestçe alınıp satılabilen eşya statüsü.
Eşyanın araç üstünden, antrepoya girmeden doğrudan gümrüklenip teslim edilmesi.
Yükün miktar/kalite/ambalaj açısından bağımsız gözetim firmasınca kontrol edilmesi (ekspertiz).
Harici transit beyanı — AB'de serbest dolaşımda olmayan eşyanın gümrük gözetiminde, vergileri askıda taşınması (NCTS).
Dahili transit beyanı — AB'de serbest dolaşımdaki eşyanın transit statüsünü koruyarak taşınması.
Terminal Handling Charges — limanda yükleme/boşaltma elleçleme ücretleri.
Uluslararası karayolu transitinde gümrük teminatı ve mühürlü taşıma sağlayan belge; ara gümrüklerde kontrolü hızlandırır.
Satışın gerçekleştiğini gösteren, gümrük kıymetinin esası olan resmi fatura.
Cash Against Documents — belgelerin banka aracılığıyla, ödeme/poliçe kabulü karşılığı alıcıya teslimi.
Pratik özet niteliğindedir; resmi tanımlar için gümrük mevzuatı ve gümrük müşaviriniz esas alınmalıdır.